Nhân dịp cả nước hưởng ứng Tháng vận động triển khai Bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân - tháng 5, phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã có cuộc trao đổi với Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn; tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa và các giải pháp để thực hiện Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân một cách hiệu quả, thiết thực.

Phóng viên: Trước hết, để giúp độc giả có góc nhìn toàn diện và hiểu sâu hơn, ông có thể chia sẻ khái quát về ý nghĩa của Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn: Đầu tiên, cần nói về BHXH toàn dân. Thuật ngữ này được nhắc đến lần đầu tiên trong Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách BHXH. Theo đó, Nghị quyết của Đảng đã nêu rõ trong mục tiêu tổng quát: Cải cách chính sách BHXH để BHXH thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân.

Như vậy, nhìn lại quá trình lịch sử, xuất phát từ ban đầu, chính sách BHXH chỉ dành cho khối công chức, viên chức nhà nước, rồi mở rộng ra mọi người lao động ở các thành phần kinh tế (nhất là khối ngoài công lập) và nay được định hướng mở rộng đến toàn dân.

Từ đây, có thể khẳng định, BHXH toàn dân là một định hướng chiến lược đã được Đảng, Nhà nước ta đề ra từ năm 2018; đã cho thấy một bước tiến rất mới về lý luận hoàn thiện chính sách an sinh xã hội nói chung và trụ cột chính là BHXH ở nước ta.

Trên cơ sở đó, ngày 21/11/2019, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1676/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới toàn diện nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền BHXH. Trong đó, một trong những giải pháp được đưa ra để thực hiện các mục tiêu của Đề án là: Lấy tháng 5 là tháng vận động triển khai BHXH toàn dân.

Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, việc tổ chức Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân hằng năm nhằm thu hút sự chú ý của mọi tầng lớp nhân dân đối với chính sách BHXH; tuyên truyền, khuyến khích vận động nhân dân tham gia BHXH hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân; động viên và nâng cao ý thức trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chủ động tham gia BHXH cho người lao động.

Cụ thể hóa nhiệm vụ trên, theo chức năng nhiệm vụ được giao, từ năm 2019 cho đến nay, BHXH Việt Nam đã thường xuyên chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố tổ chức Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân một cách đa dạng, sinh động và đem lại hiệu quả thiết thực. Cứ đến tháng 5 hằng năm, Hệ thống BHXH trên cả nước thường xuyên tổ chức đồng loạt lễ ra quân vận động người dân tham gia BHXH; đa dạng các hoạt động tuyên truyền trực tiếp, trực tuyến để tạo hiệu ứng lan tỏa chính sách BHXH đến đông đảo người dân, doanh nghiệp cũng như các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể trên cả nước.

Hiệu quả cũng được thấy rõ, mỗi dịp tổ chức Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân, số người tham gia BHXH có sự gia tăng tích cực. Quan trọng hơn là nhận thức về tính ưu việt chính sách BHXH từng bước được chuyển biến tích cực, tạo nền tảng cho kết quả mở rộng độ bao phủ BHXH trong thời gian qua.

Phóng viên: Có thể thấy định hướng BHXH toàn dân là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta. Qua quá trình thực hiện đến nay, chủ trương này đã và đang được cụ thể hóa như thế nào, thưa ông ?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn: Cùng với định hướng BHXH toàn dân, Nghị quyết số 28-NQ/TW cũng đã đặt ra 11 nội dung cải cách chính sách BHXH. Cho đến nay, cả 11 nội dung này từng bước được thể chế hóa, thể hiện rõ nhất qua Luật BHXH 2024 với nhiều điểm mới tích cực.

Có được nền tảng từ việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, công tác tổ chức thực hiện của cơ quan BHXH cũng có được nhiều thuận lợi. Với sự nỗ lực cố gắng của toàn Hệ thống BHXH Việt Nam, tính đến hết năm 2025, số người tham gia BHXH là 21,53 triệu người, tăng thêm 6,80 triệu người so với năm 2018 (tương đương với mức tăng 46,14%); tỉ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH đạt 45,11%, tăng 14,86 điểm % so với năm 2018.

Trong đó, số tham gia BHXH bắt buộc là 18,91 triệu người, tăng thêm 4,45 triệu người so với năm 2018 (tương đương với mức tăng 30,82%); tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH bắt buộc đạt 39,62%, tăng 9,94 điểm % so với năm 2018.

Đặc biệt, số BHXH tự nguyện tăng mạnh, đạt 2,62 triệu người, tăng thêm 2,34 triệu người so với năm 2018, tương đương với mức tăng 845,2%; tỷ lệ lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện đạt 5,49%, tăng 4,92 điểm % so với năm 2018.

Như vậy, so với mục tiêu về phát triển số người tham gia BHXH đặt ra đến năm 2025 tại Nghị quyết số 28-NQ/TW thì kết quả thực hiện đều đã đạt và vượt chỉ tiêu đặt ra.

Phóng viên: Trở lại với nội dung về Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân - tháng 5, ông có thể cho biết, Hệ thống cơ quan BHXH trên cả nước đã có sự chuẩn bị như thế nào để lan tỏa hiệu ứng truyền thông về chính sách BHXH trong dịp này?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn: Như tôi vừa đề cập, Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân đã được Hệ thống BHXH Việt Nam chủ trì triển khai đều đặn từ năm 2019 cho đến nay. Đã thành nếp quen, cứ đến dịp tháng 5, cơ quan BHXH tại các địa phương tham mưu cấp ủy, chính quyền, phối hợp cùng các sở, ngành, đồng loạt triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền về chính sách BHXH của Nhà nước, điểm nhấn là hoạt động ra quân vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện.

Nhiều địa phương đã và đang duy trì được các mô hình triển khai hiệu quả. Nội dung triển khai Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân thậm chí đã được Tỉnh/Thành ủy ban hành thành kế hoạch thường niên (tiêu biểu như tỉnh Bắc Ninh), giao chỉ tiêu vận động BHXH tự nguyện cụ thể cho các đơn vị cấp huyện trước đây và nay là cấp xã/phường.

Đây là những bài học kinh nghiệm thực tiễn rất sinh động và đang được toàn Hệ thống BHXH Việt Nam tiếp tục nhân rộng ra nhiều địa phương trên cả nước.

Năm nay, BHXH Việt Nam cũng đã ban hành Kế hoạch Tháng cao điểm tuyên truyền, phát triển người tham gia BHXH, BHYT từ đầu tháng 4 (Kế hoạch số 989/BHXH-TTHT ngày 7/4/2026). Trong đó chỉ đạo tăng cường tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách theo các quy định của pháp luật về BHXH; tập trung cả hình thức tuyên truyền, tư vấn trực tiếp và trực tuyến.

Điểm nhấn chính là toàn Hệ thống sẽ tổ chức đồng loạt Lễ phát động và ra quân hưởng ứng Tháng vận động, triển khai BHXH toàn dân vào ngày 09/5/2026. Đồng thời, tổ chức các hội nghị tuyên truyền, đối thoại, tư vấn trực tiếp tại xã, phường, khu dân cư, khu công nghiệp; tuyên truyền nhóm nhỏ, tư vấn trực tiếp đến từng hộ gia đình, hộ kinh doanh. Thiết lập các “điểm truyền thông cộng đồng”, gian hàng, điểm tuyên truyền, tư vấn chính sách BHXH, BHYT tại chợ, trung tâm thương mại, khu đông dân cư, khu công nghiệp, khu chế xuất, các điểm tiếp nhận hồ sơ của Trung tâm dịch vụ việc làm,…

BHXH các địa phương cũng tăng cường số lượng, tần suất đăng tải, chia sẻ các bài chuyên sâu, bài phỏng vấn, chương trình tọa đàm, clip tin tức, Infographic, bản tin Audio, video ngắn - viral,… Tổ chức các hội nghị trực tuyến (livestream) tuyên truyền, giải đáp, tư vấn chính sách (tối thiểu 01 hội nghị/tỉnh); hội thi tìm hiểu chính sách, pháp luật BHXH, BHYT trên môi trường Internet.

Phóng viên: Nhân dịp này, từ góc nhìn của cơ quan tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật BHXH, ông có đề xuất kiến nghị như thế nào để chủ trương BHXH toàn dân của Đảng, Nhà nước tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ hơn trong thời gian tới?

Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn: Chính sách, pháp luật BHXH hướng tới mục tiêu bao phủ toàn dân, vì vậy đóng vai trò là nền tảng quan trọng đảm bảo an sinh xã hội toàn dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trong bối cảnh đó, rất mong các chủ trương của Đảng về BHXH tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ trong giai đoạn tới, nhất là các định hướng về cải cách chính sách BHXH tại Nghị quyết số 28-NQ/TW. Đây sẽ là các yếu tố tạo thuận lợi rất lớn cho công tác tổ chức triển khai thực hiện chính sách BHXH.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam đã và đang trình Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền xây dựng cơ chế phù hợp với yêu cầu thực tiễn, trong đó chú trọng các giải pháp hỗ trợ, khuyến khích người dân tham gia BHXH tự nguyện theo hướng linh hoạt, thiết thực, phù hợp với đặc điểm việc làm, thu nhập và khả năng đóng của từng nhóm lao động, đặc biệt cần tạo sự đột phá để mở rộng mạnh hơn độ bao phủ BHXH ở các nhóm đối tượng, nhất là với nhóm lao động phi chính thức. Tiếp tục tạo sự lan tỏa về sức hấp dẫn từ những ưu việt thực sự của chính sách để người lao động chủ động tham gia và “giữ chân” người lao động tham gia BHXH đang tham gia dài lâu, hướng tới mục tiêu cuối cùng là có lương hưu khi hết tuổi lao động.

Thời gian tới, nhiệm vụ mở rộng diện bao phủ BHXH sẽ tiếp tục được đẩy mạnh hơn nữa. Đặc biệt, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 403/NQ-CP về việc giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH đến năm 2030 cho 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; trong đó đặt mục tiêu cả nước có trên 29,33 triệu người tham gia BHXH, số người tham gia BHXH tự nguyện đạt tối thiểu 2,44 triệu người.

Trên cơ sở đó, BHXH Việt Nam đã tham mưu Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch số 472/QĐ-BTC ngày 16/3/2026 triển khai thực hiện Nghị quyết số 403/NQ-CP của Chính phủ. Kế hoạch đã xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, từ tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương; giao chỉ tiêu phát triển người tham gia đến cơ sở; đổi mới công tác truyền thông, vận động; đến nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm đầy đủ, kịp thời quyền lợi của người tham gia, thụ hưởng chính sách. Đây là căn cứ quan trọng để các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện mục tiêu phát triển BHXH một cách thực chất, bền vững.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, với đặc thù chính sách BHXH, việc nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện ngày hôm nay sẽ đem lại hiệu quả, an sinh xã hội cho người dân và cho cả cộng đồng trong tương lai. Vì vậy, đây không chỉ là trách nhiệm của riêng cơ quan BHXH mà là cả hệ thống chính trị, là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và của mỗi người dân - đúng theo tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết số 28-NQ/TW.

Bộ Tài chính cũng đã có các văn bản đề nghị cấp ủy, chính quyền các cấp tiếp tục quan tâm chỉ đạo tổ chức thực hiện, phát huy vai trò Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT các cấp, sự phối hợp của các sở, ngành cơ quan, tổ chức đoàn thể; xây dựng cơ chế hỗ trợ người dân tham gia BHXH, BHYT ngay từ cơ sở…

Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân chỉ thực sự hiệu quả khi có sự chung tay vào cuộc đồng bộ từ các cấp, các ngành, cùng chung tay đẩy mạnh thực hiện tuyên truyền, lan tỏa thông điệp BHXH toàn dân, qua đó, từng bước nâng cao nhận thức của người dân về chính sách an sinh xã hội quan trọng của Đảng, Nhà nước.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!